CCBE and FBE Joint Statement on the Rule of Law

25.05.2018

The Council of Bars and Law Societies of Europe (CCBE) represents national European bars and law societies in their common interests before European and other international institutions.  CCBE membership includes the bars and law societies of 45 countries from the European Union, the European Economic Area, and wider Europe. 

The Federation of European Bars (FBE) represents local bars and law societies in their common interests. FBE membership includes local bars and law societies of 47 Council of Europe member states.

The CCBE and the FBE focus on rule of law issues and promote the rule of law. This requires an independent judiciary which is free from undue political interference, guaranteed access to justice and fair trial procedures. The right of access to an independent court is one of the primary elements underpinning the legal systems of states. 

The rule of law is one of the common values upon which the European Union is founded. It is enshrined in Article 2 of the Treaty on European Union. Respect for the rule of law ensures trust in each other’s judicial systems and enables judges and practitioners to cooperate and trust each other across borders. This principle of mutual trust has contributed a great deal to the EU integration process. 

The mutual trust is of fundamental importance in the construction of a European Union Area of Freedom, Security and Justice that includes judicial cooperation in criminal matters based on mutual recognition of judicial decisions. The CCBE and the FBE are aware of how threats to the rule of law have real implications on this mutual trust.  

In 2017 the CCBE and the FBE communicated to President Andrzej Duda of Poland that violating or threatening the autonomy and independence of courts is not only an internal problem for Poland. It has consequences for the international legal community, as well as directly impacting the application of European Union law.  

In this respect, the CCBE and the FBE are following recent developments whereby the Irish High Court has asked the Court of Justice of the European Union to rule on whether the changes to Poland’s judiciary undermines its independence and jeopardises cooperation between Members States on the European Arrest Warrant. The question has been referred to the Court of Justice as the fundamental right to a fair trial cannot be guaranteed in Poland due to its system of justice no longer operating under the rule of law.   

The European Arrest Warrant Framework Decision of June 2002 was the first example of a mutual recognition instrument in criminal law matters.  The conclusions of the Tampere European Council in October 1999 recognised mutual recognition based on mutual trust as the cornerstone of judicial cooperation within the European Union.  Today, we are seeing how violations of the rule of law can have a real impact upon mutual trust, and as a consequence the principle of mutual recognition and judicial cooperation.     

Independent justice systems are essential in upholding the rule of law and ensuring confidence and trust in judicial systems. Without this confidence and trust the principle of mutual recognition as the basis for judicial cooperation will no longer function.  The CCBE and the FBE urge that all measures are taken to ensure the existence of an independent judiciary free from undue political interference, to ensure access to justice and fair trial procedures and to ensure respect for the rule of law. 

***

Wspólne oświadczenie CCBE i FBE w sprawie praworządności i zasady wzajemnego uznawania orzeczeń.

 Rada Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy CCBE to organizacja, która troszcząc się o wspólne interesy prawników reprezentuje europejskie krajowe samorządy i stowarzyszenia prawnicze przed europejskimi i innymi instytucjami międzynarodowymi. Do CCBE należą samorządy i stowarzyszenia prawnicze z 45 krajów Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i pozostałych krajów w Europie.

Federacja Adwokatur Europejskich FBE to organizacja, która troszcząc się o wspólne interesy prawników reprezentuje lokalne samorządy i stowarzyszenia prawnicze. Do FBE należą lokalne samorządy i stowarzyszenia prawnicze z 47 państw członkowskich Rady Europy.

W swojej działalności CCBE i FBE koncentrują się na kwestiach praworządności i promują jej zachowywanie. Praworządność wymaga istnienia niezależnego wymiaru sprawiedliwości, który byłby wolny od nadmiernej ingerencji polityków, oraz gwarancji dostępu do wymiaru sprawiedliwości i rzetelnego procesu sądowego. Prawo dostępu do niezależnego sądu jest jednym z podstawowych filarów systemów prawnych państw.

Stosownie do art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, praworządność stanowi jedną ze wspólnych wartości, na których opiera się Unia Europejska. Poszanowanie praworządności zapewnia zaufanie do wymiaru sprawiedliwości innych krajów i pozwala sędziom oraz pozostałym praktykom zawodu współpracować ze sobą i obdarzać się wzajemnym zaufaniem, które wykracza poza granice rodzimego kraju. Zasada wzajemnego zaufania w znacznym stopniu przyczyniła się do procesu integracji Unii Europejskiej.

Wzajemne zaufanie ma fundamentalne znaczenie w tworzeniu Przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości Unii Europejskiej (UE), która obejmuje współpracę sądową w sprawach karnych zasadzoną na wzajemnym uznawaniu orzeczeń sądowych. CCBE i FBE są świadome konsekwencji, jakie dla wzajemnego zaufania mogą mieć okoliczności, w których praworządność zostaje zagrożona.

W 2017 roku CCBE i FBE zwróciły uwagę prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy na fakt, że sytuacja, w której naruszone lub podważone zostają autonomia i niezawisłość sądów nie stanowi wyłącznie wewnętrznego problemu Polski. Ma ona również konsekwencje dla międzynarodowej wspólnoty prawniczej i bezpośrednio wpływa na stosowanie prawa Unii Europejskiej.

Stosownie, CCBE i FBE przyglądają się ostatnim wydarzeniom, kiedy to irlandzki Sąd Najwyższy wystąpił do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia, czy zmiany w polskim systemie sądowniczym skutkują naruszeniem niezależności sądów i wystawiają na szwank współpracę państw członkowskich w zakresie europejskiego nakazu aresztowania. Wniosek został skierowany do Trybunału Sprawiedliwości ze względu na fakt, że w Polsce nie jest gwarantowane fundamentalne prawo do rzetelnego procesu sądowego, gdyż polski wymiar sprawiedliwości nie funkcjonuje już w oparciu o zasadę praworządności.

Decyzja ramowa Rady z czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania stanowiła pierwszy przykład dokumentu dot. wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych w sprawach karnych. We wnioskach z posiedzenia Rady Europejskiej w Tampere w października 1999 r. określono zasadę wzajemnego uznawania jako podstawę współpracy w zakresie wymiaru sprawiedliwości w ramach Unii Europejskiej. Obecnie widzimy w jaki sposób sytuacje naruszenia praworządności mogą mieć realny wpływ na wzajemne zaufanie i, w konsekwencji, na zasadę wzajemnego uznawania orzeczeń i współpracę sądową.

Niezależne systemy sprawiedliwości są niezbędne do utrzymania praworządności i zapewnienia zaufania i pewności w odniesieniu do wymiaru sprawiedliwości. Bez tego zaufania i pewności zasada wzajemnego uznawania, na której opiera się współpraca sądowa, nie będzie już miała zastosowania. CCBE i FBE wzywają do podjęcia wszelkich działań koniecznych do zapewnienia istnienia niezależnego wymiaru sprawiedliwości, wolnego od nadmiernej ingerencji polityków, do zapewnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości i rzetelnego procesu sądowego, a także do zapewnienia poszanowania praworządności.